Overclock nasıl yapılır?

02 Ağustos 2008

Overclock, bilgisayardaki bileşenlerin özgün hızlarından daha yüksek hızlarda çalışmaya zorlanmalarıdır. Bilgisayarda bütün bileşenlerin referans aldığı bir saat vuruşu üreteci vardır. Bu saat vuruşunu temel alan diğer bileşenler kendilerini buna göre ayarlarlar. Bu “saat üreteci” kavramının varlığından dolayı bu işleme overclock, yani aşırı saat hızı kullanma gibi bir isim veriliyor. Dilimizde hız aşırtma şeklinde de anılabilen bu işlem birçok farklı bilgisayar bileşeni için kullanılabiliyor. Bu işlemin en çok uygulandığı bileşenler ise tabii ki bilgisayarınızın işlemcisi, belleği ve grafik kartı. Bu bileşenler oyun ve sistem performansı üzerine en çok etki eden bileşenler oldukları için kullanıcıların yoğun “ilgisine” maruz kalıyorlar. Kullanıcılar da haklı elbet; sürat mutluluktur.


Neden Yapılıyor?

Çünkü kimsenin işi gücü yok, gibi yüzeysel bir açıklama yersiz ve yanlış olacaktır. Bilakis, bu sistemdeki bileşenleri olduğundan hızlı çalıştırmak çin tüketicilere sağlanan birçok ürün, kendi adlarına bilgi ve iletişim teknolojileri içinde önemli bir iş kolu oluşturmuş durumda. Özel bellekler, özel anakartlar, özel soğutucular, özel güç kaynakları ve hatta özel kasalar… Bu ürünler bir arada kullanıcıların yalnızca sistemlerini daha başarılı şekilde hızandırmasını değil (çünkü bazı durumlarda işin astarı yüzünden pahalıya gelebiliyor) bilgisayarların ilgi çekici tasarım harikalarına dönmelerine de vesile oluyor. Olay sık sık yalnızca hız yarışının dışına çıkarak modifikasyon işine de döndüğü için iki konunun birbiriyle olan bağlantısı tartışılmayacak düzeyde sağlam.

Overclock işlemi, en temelinde, ürünlerin ferah çalışabilmeleri için barındırdıkları toleransların küçük müdahalelerle değerlendirilerek kullanıcılara fazladan performans olarak sunulması olarak özetlenebilir. Tabii aşırıya kaçılan ve hızlandırılacak bileşenin kullandığı voltajı artırarak yapılan hızlandırma işlemlerinde toleransın değerlendirildiğin söylemek biraz güç. Fakat en nihayetinde “bu ürün aslında bu hızda çalışabiliyor” yaklaşımı, overclock işleminin temelinde yatan düşüncedir.

Özel sistemler kurmadan yapılabilecek overclock işlemleri sisteme daha az zarar verme riski taşırlar ve yer yer maliyetsiz bir şekilde sistemin performansını az da olsa artırmanızı sağlarlar. Bu tür ince dokunuşlarda sisteminiz başında çalışırken veya belki oyun oynarken siz bir şeyler fark etmezsiniz; yine de bir takım farklar çeşitli yazılımlarla daha net şekilde gözlemlenebilir.

İster eğlence için olsun, ister ortamı biraz ısıtmak, isterseniz de aşırıya kaçmayı bir hobi haline getirmiş olun, overclock işlemi her durumda riskli bir iştir. Öncelikle bileşenleri, dengeli de olsa, fabrika çıkış değerlerinin üstünde çalışmaya zorluyorsunuz. Bir çalışana sürekli fazla mesai yaptırmakla bir bilgisayar bileşenini sürekli hız açısından zorlamanın teoride farkı yok (pratikte ikisi de bir süre sonra işi bırakabilir; ama bir tanesi kesinlikle kullanılmaz hale gelecektir).

Hangi Parçalara Müdahale Edebiliriz?

Bilgisayarımızda hızını beğenmeyip el ile müdahale etmek isteyebileceğimiz birçok bileşen var. Tabii ilk başta aklımıza gelen bileşenler işlemci ve grafik kartları oluyor. Grafik kartı üzerindeki işlemci ve belleklerde ayrı ayrı işlem yapılıyor. Bunun yanında sistem işlemcisinin hızıyla oynadığımızda sistem belleğinin niteliği de önem kazanıyor. Çünkü her işlemcide yalnızca işlemcinin özellikleriyle oynayarak bir yere varmak güç oluyor veya işlemcinin saat çarpanı kilitlenmiş olabiliyor. Bu detayları sizlere, işlemleri detaylı şekilde anlattığımız sonraki Taktik Servis yazılarımızda uzunca vereceğiz; bu sebeple burada fazla detay bulamadığınız konuları es geçiyoruz diye düşünmeyin.

Bilgisayarımızda işlemcimizin hızıyla oynayarak bir miktar performans kazanmamızda pek sorun yok gibi görünüyor. Hatta öyle ki, bazı anakart üreticileri işlemcinin, sistemdeki işlemci yükü arttığında hızının önceden belirlenen oranda artmasın sağlayan özel anakart tasarımlarını uzun süredir bizlere sunuyorlar. Bu tür sistemler aslında el ile sürekli olarak hızı yükseltilmiş olarak çalıştırılan işlemcilerden daha iyi. Çünkü sistem sürekli olarak gerilim altında çalışmamış oluyor. Tabii ki bu işi yapan düzeneklerin (yongalar ve yazılımlar) gittikçe geliştiğini söylesek de, işlemcilere el yordamıyla taklalar attırmamızı sağlayan gelişmiş BIOS’ların gerisinde kaldığını da söylemeliyiz. BIOS demişken, artık saat hızları ve voltaj gibi alt seviyede bile olsa birçok ayar için BIOS’a girmemize de gerek yok. Gerek anakart üreticilerinin sunduğu yazılımlar olsun gerekse de üçüncü şahıs bağımsız geliştiricilerin sunduğu yazılımlar olsun, en sert hız aşırtma işlemlerini bile BIOS’a girmeden işletim sistemi (genellikle Microsoft Windows XP) üzerinden yapmak mümkün.

Grafik kartlarıyla oynamak biraz daha basit ve açık konuşmak gerekirse getirilerini anlamak da daha kolay. Çünkü bilgisayarın geri plan ön plan fark etmeksizin bütün işlemlerini yürüten işlemcideki hız artışını tutarlı olarak doğal yollarla anlamak zorken grafik kartında her zaman oynadığınız oyun veya basit sınama yazılımlar size hemen aradaki farkı, yaptığınız aşırtma işlemiyle orantılı şekilde verecektir. Ayrıca grafik kartlarında zorlama işlemleri tamamen yazılımsal olarak yapılıyor. Zaten grafik kartının BIOS’una girmek gibi bir kavramla karşılaşmamışsınızdır diye tahmin ediyoruz. Hatta öyle ki ATI Tool adlı oldukça ünlü bir yazılım size grafik kartınızla ilgili tüm ayarları yapabileceğiniz ölçüde yardımcı olabilir. smi sizi yanıltmasın, bu bahsettiğimiz yazılım tüm Nvidia ve ATI işlemcili grafik kartlarına destek verebilecek düzeyde bir yeteneğe sahip. Hatta ismine ters düşecek şekilde neredeyse her Nvidia işlemcili kart desteklenirken bazı öze ATI işlemcili kartlar şu anki bazı beta sürümlerle desteklenemeyebiliyor.

Uzun Lafın Kısası…


Overclock gerek oluşturduğu kendisine has donanım ürünleri sektörü, gerekse de insanların boş vakitlerini değerlendirebileceği bir hobi olmaya kadar giden uğraşı yönüyle önemli bir kavram durumunda. Bundan sonraki makalelerimizde işlemci ve grafik kartını nasıl overclock edip sistem kararlılığını nasıl sağlayacağınızı ve bu işleri hangi yazılımlarla yapabileceğinizi ele alacağız.


UYARI!

Burada anlatılan işlemler bilgisayarınızı fiziksel olarak zorlar. Henüz ruhsal bunalıma girip kendisini koyveren bir bilgisayar bilmiyoruz; nedense kendimizi olayın fiziksel olduğunu belirtmek zorunda hissettik. fiaka bir yana, bilgisayarın sınırlarını birçok yüksek işlem gücü isteyen yazılım kullanarak zorlamak makul bir şey sayılsa da donanımsal sı-nırların üzerinde çalışmaya zorlanan bileşenler, kullanılmayacak hale gelebilir, bu bileşenlerin ömürleri kısalabilir veya oluşabilecek muhtemel hatalar sebebiyle bilgisayarın çalışmasında kesilmeler oluşmasına sebep olabilir. Hızını artırdığınız parça pembeleşin-ceye kadar kısık ateşte pişebilir ve servise hazır hale gelebilir. Daha da kötüsü, servistekiler çok pişmiş sevmiyorsa ürününüz garanti kapsamı dışında da kalabilir. Biz neden mi yapıyoruz? Risk almayı seviyoruz.

Kategori Overclock | Yorum Yok »

Overclock nedir?

02 Ağustos 2008

Overclock ile Bedava Performans Artışı
Sadece uzmanların girişeceği bir risk sanılan overclock, aslında yeni sistemlerle birlikte çok daha kolay gerçekleştiriliyor. Böylece hiçbir ücret ödemeden bilgisayardan daha yüksek performans almak mümkün oluyor.

Çoğu kullanıcı, bilgisayarların teslim edildiği hızlardan daha yüksek performansta çalıştırılmasının bir yolu olduğunu ve “overclock” deyimini duymuştur. Fakat bu işlemi profesyonellerin yapabileceğini düşünerek kendini geri çekmiştir. Son dönemde ise, özellikle bilgisayar donanımlarının ayarlarının ve bu ayarları yönetmenin basitleşmesiyle, overclock merakı hem ülkemizde, hem dünyada yaygınlaşıyor.
Artık özel soğutma sistemleri, hem etkili hem şık fanlar satış noktalarında tüketiciye sunuluyor, Internet’te kullanıcılar bilgisayarlarını nasıl modifiye ettiklerini gururla anlatıyor. Tabii bu girişimler sadece bilgisayarı şık bir elektronik cihaza dönüştürmek için değil, yüksek performans almak ve sistemi uzun süre kullanmak için yapılıyor.
“Hız yükseltme”, “hız aşırtma” gibi terimlerle Türkçe karşılığı bulunmaya çalışılan overclock, bilgisayar bileşenlerinin daha hızlı çalıştırılmasını özetleyen bir kavram. Basitçe açmak gerekirse, donanımlarımız, belli bir zaman diliminde belli miktarda işlem yapar. Bu zaman dilimini belirleyen çekirdeğin her bir saat vuruşunda, daha çok işlem yapmak için anakart, işlemci, RAM bellek, ekran kartı gibi bileşenler ayarlanır. Bu ayarların başarıyla uygulanması sonucu, sistem daha yüksek hızlarda çalışarak programlarınızın görevlerinini daha çabuk yerine getirmelerini sağlar.
Saat, İşlemci ve Veriyolu Hızı
Overclock denilince ilk akla gelen daha hızlı çalışan bir işlemcidir. AMD ya da Intel markalı işlemciniz, belli bir hızda çalışacak şekilde ayarlanmış olarak piyasaya sürülür. Örneğin 2.4 GHz’lik bir Pentium 4 işlemci, 2400 MHz hızındadır. Bu hız oranlarının temelinde saat hızı yatar. Saat hızı, işlemcinin dış saat hızı olarak da adlandırılabilir.
Fakat hem işlemcinin, hem de diğer bileşenlerin birbiriyle haberleşmesi, sistemin veriyolu üzerinden gerçekleştirilir. Saat hızının belli bir katında çalışan veriyolu hızı doğal olarak tüm bileşenlerin hızını etkiler. Bu hız, her bileşen için farklı katsayılarla çarpılarak bileşenin hızını belirler.
Rakamlar her şeyi kolayca açıklayacaktır. Saat hızı örneğin 200 MHz olarak ayarlanmış bir anakart ve 2.4 GHz işlemci, saat hızını 12 ile çarparak anlaşabilir. (200 x 12 = 2400) Bilgisayarınıza takılı ses kartı, faks modem, radyo kartı gibi PCI bileşenler ise 33 Mhz’de çalışır ve bu sefer de 200 Mhz’lik saat hızımız 1/6 çarpanıyla PCI kartlara uygulanır.
200 MHz olarak ayarlanmış saat hızında çalışırken, her saat vuruşu arasında dört kez veri transfer edilir ve sistem 800 MHz’de çalışmış olur. 800 MHz de veriyolu hızının karşılığıdır. Bugün pek çok ilanda gördüğünüz, FSB800, 800 MHz şeklindeki tanımlar da aslında saat hızının dört ile çarpılmasından kaynaklanmaktadır.
İşte bu örneklerle, bir sistemin hızının nasıl belirlendiğini anlayan bir kullanıcı da doğal olarak “Bu MHz’leri bir şekilde yükseltelim” diye düşünür. Nitekim, overclock da bu demek: Yapılan ayarlar ile, tüm parçaları daha yüksek tempoda kullanmak.
Overclock Fırsatı Nasıl Doğuyor
Yüksek teknoloji donanım ürünlerinin üretim yöntemlerini, ve pazarın rekabetçi olmayan yapısını bilmeyenler “Adı üstünde 2.4 GHz’lik bir sistem nasıl daha hızlı çalışır ki” diyerek overclock sevdalılarını bu yolda yalnız bırakıyor. Fakat, işin aslı, piyasada satılan farklı hızlardaki işlemciler birbirine tıpatıp benziyor. Örneğin Intel’in Hyper Threading özellikli Pentium 4 işlemcilerinden 2.4 ila 3 GHz modeller, arada rakamsal olarak büyük fark gözükse de aynı mimariyle üretilmiş ürünler.
Üretim sonrası ise, çok sıkı testlerden geçen her bir işlemci, başarılı olduğu hız testine göre paketleniyor. Örneğin 3.4 GHz olarak üretilen fakat bu testi geçemeyen bir işlemci, 3.2 GHz seviyesinde başarılı olursa böyle, bunu da geçemeyip 3 GHz testinde başarılı olursa 3 GHz olarak paketleniyor. Halbuki bu işlemci, 3.4′e ulaşamasa da 3 GHz’in oldukça üzerinde hızlarda çalışan bir işlemci.
Hem de bu üretim testleri, günlük kullanıma göre fazlasıyla zorlu olduğundan, bu testte başarılı olamayan bir işlemci, ev ya da iş kullanımında daha yüksek hızlarda bile başarılı olabilmekte. Özellikle ATI grafik kartları için söz konusu olan üretim başarımı, işlemci alanında da aldığınız ürünün sandığınızdan güçlü olmasını sağlayabiliyor.
Sadece Intel ve AMD’nin rekabet ettiği oligopol işlemci piyasasında, farklı hızlardaki ve fiyatlardaki işlemcilere talep de benzer sonuçlar doğurabiliyor. Belli bir üretim kapasitesi ve süreç sonucu, pek çok işlemci yüksek hızlarda üretilip, düşük hızlı işlemcilere olan talebi karşılamak için düşük bir hıza sabitlenerek piyasaya veriliyor.
Tahmin edilebileceği gibi, bu durum da farklı modellerin farklı overclock potansiyellerine sahip olmasına neden oluyor. Örneğin aynı mimariye sahip bir işlemci ailesinin orta hızda satılan modeli, en yüksek hızda satılan modele göre daha geniş bir overclock fırsatı sunuyor.

Kategori Overclock | 1 Yorum »